1.2. Zatrudnianie nauczycieli religii w szkołach i przedszkolach.

Zgodnie z art. 88 ustawy Karta Nauczyciela nauczyciele mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś nauczyciele, szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym, mogą - po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na emeryturę, bez względu na wiek. Nauczyciele mogą też przejść na emeryturę na zasadach ogólnych określonych w przepisach o emeryturach i rentach Ubezpieczeń Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 86 ww. ustawy, przy czym nauczyciel zaliczany jest do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze.
Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego w tym przypadku należy wskazać, że dominuje tu pogląd, w myśl którego parafialna działalność katechetyczna prowadzona przez katechetę w wymiarze co najmniej połowy obowiązującego wymiaru zajęć powinna być traktowana jako praca nauczycielska w rozumieniu art. 88 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela - wyrok z dnia 30 lipca 1997 r. sygn. akt II UKN 201/97(OSNP 1998 r. Nr 11, poz. 347). Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 13 czerwca 2001 r. sygn. akt III ZP 32/00 (OSNP 2002 r. Nr 74, poz. 165). Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 sierpnia 2000 r. sygn. akt II UKN 661/99 (OSNP 2002 r. Nr 4, poz. 93) orzekł, iż nauczanie religii w punktach katechetycznych prowadzonych przez osoby prawne Kościoła Katolickiego (parafie) przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr. 29, poz. 154, z późn. zm.) oraz zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 kwietnia 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu uprawnień i obowiązków nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w szkołach (placówkach) prowadzonych przez osoby prawne Kościoła Katolickiego (M. P. Nr 30, poz. 316) było pracą nauczycielską w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela oraz art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
Mając powyższe na względzie można stwierdzić, że Sąd Najwyższy opowiedział się jednoznacznie za zaliczeniem pracy katechetycznej realizowanej poza szkołą do pracy nauczycielskiej. W sprawie tej mamy zatem do czynienia z ukształtowanym i jednolitym kierunkiem wykładni. Wprawdzie wyroki Sądu Najwyższego wydawane w indywidualnych sprawach nie wiążą formalnie sądów w innych sprawach, to jednak autorytet i pozycja Sądu Najwyższego pozwalają przypuszczać, że wyrażany przez niego konsekwentnie pogląd mógłby zostać przyjęty i uwzględniany w podejmowanych decyzjach przez ZUS.
Należy podkreślić, że przepisy prawa oświatowego jednoznacznie określają warunki i zasady, których spełnienie umożliwia skorzystanie z prawa do zabezpieczenia emerytalnego przez nauczyciela.
Jeżeli występują problemy, to dotyczą one czynności formalnych związanych ze sposobem liczenia i zaliczania przez ZUS, w indywidualnych przypadkach, niektórych okresów wykonywania pracy przez danego nauczyciela do okresów pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Do sporów w omawianych przypadkach dochodzi jedynie wówczas, gdy przeliczenie okresów świadczenia pracy przez ZUS jest niekorzystne dla nauczyciela.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późń. zm.) realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, w tym stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wypłacanie tych świadczeń, należy do wyłącznych zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nadzór nad Zakładem sprawuje Minister Pracy i Polityki Społecznej, właściwy w sprawach zabezpieczenia społecznego (art. 66 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Stosownie do powyższego oraz wobec faktu, że podniesiona kwestia dotyczy bezwzględnie sfery polityki społecznej, a nie edukacyjnej, w Ministerstwie Edukacji Narodowej nie są prowadzone prace zmierzające do rozszerzenia przepisów ustawy - Karta Nauczyciela o przepisy zaliczające wybrane okresy pracy do pracy realizowanej w warunkach szczególnych. Nie bez znaczenia w tym względzie jest fakt, iż zgodnie z art. 88 ust. 2a ustawy - Karta Nauczyciela nauczyciele zachowują uprawnienia do zabezpieczenia emerytalnego bez względu na wiek tylko do końca 2007 r. Przepisy uprawniające nauczycieli do wcześniejszej emerytury są zatem przepisami o charakterze wygasającym.

Warunkiem wpisania na listę ekspertów nauczyciela religii jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji określonych w Porozumieniu pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski oraz Ministrem Edukacji Narodowej z dnia 6 września 2000 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli religii (Dz. Urz. MEN Nr 4, poz. 20) oraz pisemnego skierowania wydanego przez właściwego biskupa diecezjalnego i w przypadku cofnięcia skierowania następuje skreślenie z listy ekspertów.
Zgodnie z treścią § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 260, poz. 2593) organy powołujące komisję egzaminacyjną dla nauczyciela ubiegającego się o stopień nauczyciela mianowanego lub komisję kwalifikacyjną dla nauczyciela ubiegającego się o stopień nauczyciela dyplomowanego, ustalając skład komisji zobligowane są zapewnić w niej udział ekspertów o specjalności zawodowej odpowiadającej typowi i rodzajowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, oraz specjalności zawodowej nauczyciela.
Organy powołujące komisje dobierają ekspertów z aktualnej listy zamieszczonej na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Oceny dorobku zawodowego nauczycieli religii, w świetle obowiązujących przepisów, dokonują zatem eksperci zatrudnieni na stanowiskach nauczycieli religii.